ORION

ORION

  1. Betelgeuse
  2. Rigel
  3. Alnitak
  4. Alnilam
  5. Mintaka
  6. Saiph
  7. Bellatrix

Gdy zajdzie Słońce a niebo okryje kosmiczna czerń, na zimowym, południowym niebie, widoczny jest Orion. Jego kształt jest tak charakterystyczny (swoim wyglądem rzeczywiście przypomina człowieka z maczugą i tarczą ), że nie da się go nieodróżnić od otoczenia.

Orion był dzielnym myśliwym, ale miał ogromną słabość do kobiet. Zakochał się do szaleństwa w bogini łowów Artemidzie, był on przy tym strasznie natrętnym zalotnikiem. To wszystko strasznie rozzłościło bogów i postanowili ukarać Oriona, zsyłając na niego jadowitego skorpiona. Ukąszony Orion zaczął się osuwać na ziemię, w tym samym czasie obok niego przechodził miłosierny bóg sztuki lekarskiej Asklepios. Zobaczywszy umierającego Oriona, zabrał się do jego ratowania. To bardzo wzburzyło Zeusa, bo jak ktoś mógł się sprzeciwić woli bogów. Zabił on Asklepiosa uderzeniem pioruna a całą trójkę, czyli Oriona, Asklepiosa i skorpiona, przeniósł na niebo ku przestrodze dla innych, którzy chcieliby sprzeciwić się woli boskiej. Na "dzisiejszym" niebie, gwiazdozbiór Asklepiosa odnajdziemy jako Wężownik a wschodzi on w kwietniu, gdy Orion już zniknie z nieba. Jest to spowodowane tym, że Zeus nie życzył sobie żadnych przyszłych spotkań Asklepiosa z Orionem.

Gwiazdozbiór Oriona układa się w dość charakterystyczną figurę z wyraźnie widocznym pasem złożonym z trzech jasnych gwiazd: Alnitak, Alnilam, Mintaka. Resztę figury stanowią gwiazdy: jego prawe ramię - Betelgeuse ( po arabsku znaczy bark lub ramię olbrzyma), jest ona odległa od nas 500 lat świetlnych. Podczas obserwacji, z pewnością zauważymy, że jest ona czerwona. To oznacza, że jej temperatura jest bardzo niska. Jak wiemy, im gwiazda jest gorętsza, tym jej blask jest intensywniejszy a kolor zmienia się od czerwieni (zimna) poprzez żółć, do fioletu i bieli (bardzo gorące).Betelgeuse W tym momencie należało by wspomnieć o diagramie Hertzsprunga - Russella, ale o tym opowiem następnym razem. To, że gwiazda jest czerwona oznacz, że dobiega już kresu swojego życia. Betelgeuse jest czerwonym nadolbrzymem, jej temperatur jest bardzo niska (w porównaniu z innymi gwiazdami), zaledwie 3 000K, tzn. że większość "wyświecanej" z niej energii jest pod postacią promieniowania podczerwonego. Betelgeuse jest gwiazdą zmienną (pulsującą), która co jakiś czas rozdyma się i kurczy, zmieniając swoją średnicę od 500 - 800 średnic naszego Słońca, czyli od ok. 700 - 1100 milionów kilometrów. Gdyby ją umieścić na miejscu Słońca, jej brzegi sięgałyby orbity Jowisza. Betelgeuse, jak przystało na gwiazdę zmienną, podlega zmianom jasności. Jej jasność średnia jest 25 000 razy większa od jasności Słońca ( jasność max 0,2m , min 1,5m ), zmiany te są bardzo nieregularne i przebiegają bardzo wolno, ok. 6 lat, tak że trudno to zaobserwować. Mgławica Ślimak powstała po odrzuceniu przez gwiazdę zewnetrznej powłoki. Wewnątrz mgławicy znajduje się ta gwiazda pod postacią białego karłaJak już wcześniej wspominałem, Betelgeuse dobiega kresu swych dni i gdy osiągniemasę powyżej 10 mas Słońca, wybuchnie jako supernowa, a gdy nie osiągnie takiej masy i wypalą się w niej resztki paliwa wodorowego, gwiazda odrzuci swoją warstwę zewnętrzną w postaci mgławicy planetarnej a sama pozostanie w centrum mgławicy jako biały karzeł.

------ O Betelgeuse również jest napisane w Wiedzy i Życiu nr 2/99, w dziale Głowa do Góry, jako obiekt miesiąca ------

Drugą najjaśniejszą gwiazdą w Orionie ( prawdę mówiąc najjaśniejszą) jest Rigel. Jest ona najbardziej odległa od Słońca od wszystkich gwiazd zimowego nieba, jej odległość to 1300 lat świetlnych. Rigel jest koloru jasno niebieskiego. To oznacza, że jest bardzo gorąca, temperatura jej powierzchni to 1200K. Jej średnica jest 48 razy większa od średnicy Słońca i wyświetla ponad 83 000 razy więcej energii niż Słońce. To powoduje, że Rigel jest tak jasną gwiazdą, widoczną gołym okiem. Rigel jest zaliczany do błękitnych nadolbrzymów.

Wielka Mgławica w Orionie M42 z prawej i piękna mgławica Koński Łeb IC434 z lewejWielka Mgławica w Orionie

Betelgeuse i Rigel to nie jedyne ciekawe obiekty w gwiazdozbiorze Oriona. Trochę poniżej pasa Oriona (trzy gwiazdy układające się w pas to: Alnitak, Alnilam, Mintaka), znajduje się Wielka Mgławica w Orionie M42 lub NGC1976. Jest to mgławica emisyjna, gazowo - pyłowa, leżąca w odległości ok. 978 lat świetlnych od Ziemi. Można ją dostrzec gołym okiem, jako mglistą plamkę wokół centralnej gwiazdy w mieczu Oriona. Tuż obok niej znajduje się ciemna mgławica Koński Łeb IC434.

Mgławica Koński ŁebMgławica Koński Łeb z daleka

Ciemna, bo utworzona z ciemnej materii, tzn. takiej, która nie emituje żadnego rodzaju energii. W obiektywie lornetki czy teleskopu, nie zobaczymy tych nasyconych kolorem widoków. Takie fotografie otrzymuje się jedynie w potężnych teleskopach astronomicznych, długo naświetlając specjalne negatywy.

 

CYBERTECH
www.cybertech.prv.pl